Szwajcaria wyznacza na 14 czerwca referendum w sprawie limitu populacji do 10 milionów

Szwajcarska Federalna Kancelaria potwierdziła, że w niedzielę 14 czerwca 2026 roku wyborcy zostaną poproszeni o decyzję, czy Szwajcaria powinna zaprzestać wydawania większości nowych pozwoleń na pobyt, gdy stała populacja kraju osiągnie 10 milionów. Inicjatywa, nazwana przez jej zwolenników z prawicowej Szwajcarskiej Partii Ludowej (SVP) „Nie dla Szwajcarii 10-milionowej”, zobowiązywałaby Radę Federalną do wprowadzenia szeroko zakrojonych ograniczeń imigracyjnych, gdy liczba mieszkańców osiągnie 9,5 miliona, oraz do utrzymania jej poniżej granicy 10 milionów do 2050 roku.

Chociaż Szwajcaria nie jest członkiem Unii Europejskiej, uczestniczy w jednolitym rynku UE i swobodnym przepływie osób dzięki serii dwustronnych umów. Wprowadzenie wiążącego limitu zmusiłoby Berno do renegocjacji lub porzucenia tych porozumień, co zagroziłoby automatycznemu prawu obywateli UE i EFTA do życia i pracy w kraju. Federacje biznesowe, rządy kantonalne oraz wszystkie główne partie poza SVP ostrzegają, że tysiące wakatów w sektorach opieki zdrowotnej, hotelarstwa, budownictwa i technologii już teraz zależą od zagranicznej rekrutacji; surowy limit mógłby wywołać poważne braki kadrowe, podnieść koszty płac i zaszkodzić atrakcyjności Szwajcarii jako regionalnej siedziby firm.



Alarm biją także operatorzy turystyczni. Według stowarzyszenia hotelarzy HotellerieSuisse, pracownicy spoza Szwajcarii stanowią około 45% siły roboczej w tym sektorze. Jeśli limity na pozwolenia na pracę zostaną zaostrzone, ośrodki górskie mogą mieć trudności ze znalezieniem wystarczającej liczby sezonowych pracowników, by utrzymać działanie wyciągów, hoteli i restauracji na pełnych obrotach – co branża obawia się, mogłoby osłabić prestiż marki Szwajcarii, zwłaszcza gdy konkurenci z Austrii, Francji i Włoch modernizują infrastrukturę przed latami 30. SVP odpowiada, że kontrolowane spowolnienie zmniejszy presję na mieszkania, transport i szkoły, jednocześnie pozwalając na selektywną rekrutację niezbędnych specjalistów według australijskiego systemu punktowego.

Sondaże z połowy grudnia wskazywały na podzielone opinie wyborców – 48% popierało limit, a 45% było przeciw. Analitycy przewidują, że kampania środowisk biznesowych skupi się na praktycznych skutkach dla dojeżdżających i konsumentów – wyższych czynszach, dłuższych kolejkach w szpitalach i ograniczonych rozkładach transportu publicznego – jeśli pracodawcy nie będą mogli obsadzić wakatów. Przeciwnicy argumentują też, że inicjatywa może podważyć wiarygodność Szwajcarii jako przewidywalnego partnera opartego na zasadach, komplikując utkniete negocjacje nad nowym porozumieniem ramowym z Brukselą.

Jeśli propozycja zostanie przyjęta, rząd będzie miał 12 miesięcy na opracowanie ustaw wykonawczych określających, jak będą przydzielane pozwolenia na pobyt, wizy na łączenie rodzin oraz przyjęcia azylantów. Prawnicy konstytucyjni zwracają uwagę, że jednostronne naruszenie umów o swobodnym przepływie osób automatycznie zakończy cały pakiet dwustronnych umów handlowych z UE na mocy tzw. „klauzuli gilotyny”. Ta perspektywa sprawia, że głosowanie 14 czerwca jest uważnie obserwowane nie tylko przez menedżerów ds. mobilności, ale także przez wszystkie międzynarodowe korporacje, które liczą na bezproblemowy dostęp do rynku szwajcarsko-unijnego.