Szwajcaria planuje referendum 14 czerwca w sprawie limitu populacji do 10 milionów

Rada Federalna Szwajcarii oficjalnie wyznaczyła 14 czerwca 2026 roku jako datę referendum, w którym obywatele zdecydują, czy kraj powinien na stałe wprowadzić do konstytucji limit 10 milionów mieszkańców. Inicjatywa „Nie dla Szwajcarii z 10 milionami mieszkańców” – zapoczątkowana przez prawicową Szwajcarską Partię Ludową (SVP) – zobowiązywałaby rząd do zablokowania przyjmowania większości nowych migrantów, gdy liczba mieszkańców osiągnie 9,5 miliona, a w przypadku braku możliwości odwrócenia wzrostu populacji – do całkowitego wycofania się z umowy o swobodnym przepływie osób między UE a Szwajcarią.

Propozycja ta znacznie wykracza poza wcześniejsze postulaty SVP. Zaostrzyłaby przepisy dotyczące azylu, łączenia rodzin oraz pozwoleń na pracę i naukę, wprowadzając twarde, liczbowe limity, które miałyby pierwszeństwo nad potrzebami gospodarczymi. Obecnie populacja Szwajcarii wynosi około 9,1 miliona, z czego około 30% to osoby urodzone za granicą – jeden z najwyższych odsetków w Europie. Napływ imigrantów zapewnia niezbędną siłę roboczą dla szpitali, budownictwa i globalnych ośrodków badawczo-rozwojowych, ale jednocześnie budzi obawy dotyczące kosztów mieszkań i przeciążenia infrastruktury.



Lobby biznesowe Economiesuisse, giganci farmaceutyczni Roche i Novartis, banki UBS i Credit Suisse oraz krajowa federacja pracodawców połączyły siły ze związkami zawodowymi i większością partii politycznych, by sprzeciwić się inicjatywie. Argumentują, że wprowadzenie limitu mieszkańców zmusi firmy do przenosin, wywoła niedobory wykwalifikowanych pracowników i zagrozi delikatnie wynegocjowanemu pakietowi dostępu do rynku z Brukselą na 2025 rok. Rada Federalna ostrzega, że jednostronne zerwanie umowy o swobodnym przepływie osób automatycznie uruchomi tzw. klauzulę „gilotyny”, która zakończy niemal 120 dwustronnych porozumień – w tym wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych i prawa do transportu lotniczego.

Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej stawka jest wysoka. Głosowanie na „tak” wprowadziłoby bezprecedensową niepewność dotyczącą nowych wiz szwajcarskich, przedłużeń istniejących pozwoleń oraz systemu delegowania pracowników, który jest podstawą wewnątrzunijnych zadań służbowych. Międzynarodowe firmy mogą stanąć przed koniecznością zarządzania dwoma równoległymi systemami imigracyjnymi – jednym dla obywateli UE na podstawie tymczasowych ustaleń, a drugim opartym na surowych limitach dla pozostałych. Zespoły HR już teraz modelują ścieżki rekrutacji, alternatywne europejskie ośrodki i koszty tzw. shadow payroll, przygotowując się na czerwcowe głosowanie.

Praktyczne zalecenia dla pracodawców to: 1) przeprowadzenie audytu aktualnych pozwoleń i zwrócenie uwagi na te, których odnowienie może przypaść na moment przekroczenia progu 9,5 miliona mieszkańców; 2) przyspieszenie kluczowych zatrudnień, póki dostępność limitów jest przewidywalna; 3) aktualizacja listów delegacyjnych, uwzględniająca ryzyko skrócenia pobytu; 4) poinformowanie delegowanych pracowników o harmonogramie politycznym, aby plany wakacyjne nie kolidowały z głosowaniem korespondencyjnym w dniu referendum. Nawet jeśli inicjatywa nie zostanie przyjęta – sondaże z grudnia wskazywały 48% poparcia – debata ta sygnalizuje zaostrzenie nastrojów społecznych wobec imigracji, które może przełożyć się na przyszłe negocjacje dotyczące limitów pozwoleń.