Nowa ustawa migracyjna Włoch wprowadza tymczasową blokadę morską i uprawnienia do przekazywania migrantów do państw trzecich

W ramach zaostrzenia polityki wobec nielegalnych przybyć drogą morską przed szczytowym sezonem letnich przepraw, Rada Ministrów Włoch zatwierdziła 16 czerwca 2026 r. szeroko zakrojony projekt ustawy, który redefiniuje kluczowe elementy krajowego systemu imigracyjnego. Najważniejszym zapisem jest możliwość „zablokowania” wstępu do włoskich wód terytorialnych na okres do 30 dni, z możliwością przedłużenia etapami do maksymalnie sześciu miesięcy, gdy rząd uzna, że istnieje „poważne zagrożenie porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego”. Armatorzy ignorujący zakaz narażają się na kary finansowe w wysokości od 10 000 do 50 000 euro, a w przypadku powtarzających się naruszeń – na konfiskatę statku. Co istotne dla specjalistów ds. mobilności międzynarodowej i praw człowieka, dekret wyraźnie dopuszcza przekazywanie osób uratowanych lub zatrzymanych na morzu do „bezpiecznego kraju trzeciego”, z którym Włochy mają umowę – jako wzór wskazywana jest Albania. Tekst jest zgodny z nowym Paktem UE w sprawie migracji i azylu (w pełni obowiązującym od lipca 2026) oraz opiera się na niedawno przyjętym rozporządzeniu UE 2024/1359 dotyczącym sytuacji kryzysowych, dając Rzymowi szersze uprawnienia do przyspieszenia procedur na granicy. Poza środkami morskimi, projekt zaostrza przepisy dotyczące sieci włoskich ośrodków deportacyjnych i detencyjnych (CPR), wprowadza przyspieszone procedury azylowe na granicy zgodne z normami UE oraz rozszerza katalog przestępstw, które mogą skutkować szybkim wydaleniem. Organizacje pozarządowe już ostrzegają, że ograniczanie korzystania z telefonów komórkowych w ośrodkach oraz odsyłanie osób na morze może naruszać europejskie orzecznictwo dotyczące zasady non-refoulement i dostępu do pomocy prawnej. Dla pracodawców i menedżerów ds. mobilności kluczowe będą kwestie terminów. Choć niektóre artykuły wejdą w życie zaraz po publikacji, inne zależą od rozporządzeń wykonawczych, które muszą zostać wydane w ciągu sześciu miesięcy. Firmy realizujące projekty wymagające pracowników spoza UE – zwłaszcza w sektorach logistyki morskiej, energetyki offshore i budowy portów – powinny śledzić komunikaty dotyczące wód terytorialnych, aktualizować protokoły ewakuacyjne oraz przygotować się na zaostrzone kontrole tożsamości przy wynajmie statków ratunkowych lub zaopatrzeniowych. Politycznie premier Giorgia Meloni określiła ustawę jako „dotrzymaną obietnicę” odzyskania kontroli nad granicami Włoch, podczas gdy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podkreśla, że elastyczne uprawnienia do blokady są niezbędne, by uniknąć powtórki z fali napływu z 2023 roku, która przeciążyła prefektury nadmorskie. Partie opozycyjne i prawnicy ostrzegają, że propozycja może wywołać długotrwałe spory sądowe podobne do wyroku Hirsi Jamaa z 2012 roku przeciwko Włochom, co może opóźnić wdrożenie ustawy w momencie, gdy system UE dopiero się stabilizuje. Tak czy inaczej, proces legislacyjny będzie uważnie obserwowany w całej Europie jako test, jak rządy narodowe zamierzają korzystać z klauzul nadzwyczajnych nowego Paktu UE.