Franse parlementsleden heropenen debat over gemeentelijk stemrecht voor niet-EU buitenlanders

In de vroege ochtend van 12 februari begon de Franse Nationale Vergadering aan de tweede lezing van een grondwetsvoorstel dat niet-EU-burgers die minstens vijf jaar in Frankrijk wonen, het recht zou geven om te stemmen en zich verkiesbaar te stellen bij gemeenteraadsverkiezingen. Het voorstel, oorspronkelijk ingediend door de Groene Partij, wil een belofte nieuw leven inblazen die al in 2000 in de Vergadering werd aangenomen maar nooit werd uitgevoerd. Voorstanders wijzen erop dat meer dan 2 miljoen langdurige bewoners al lokale belastingen betalen, gebruikmaken van openbare diensten en hun kinderen naar Franse scholen sturen, maar geen democratische invloed hebben op het bestuur van hun gemeenten.

Als het voorstel ongewijzigd wordt aangenomen, zou artikel 72-3 van de Grondwet worden aangepast zodat “buitenlanders die in Frankrijk verblijven, onder door de wet bepaalde voorwaarden kunnen deelnemen aan de verkiezing van gemeenteraadsleden.” Voor definitieve goedkeuring is nog steeds een drie-vijfde meerderheid in een gezamenlijke zitting van beide kamers of een nationaal referendum nodig, wat het traject lang en politiek gevoelig maakt. De regeringspartij Renaissance heeft haar parlementsleden een vrije stem gegeven; tegenstand wordt verwacht van de conservatieve Les Républicains en het extreemrechtse Rassemblement National, die het voorstel bestempelen als een “aantrekkingsfactor” voor immigratie.



Vanuit het perspectief van wereldwijde mobiliteit is het voorstel zeer belangrijk. Frankrijk herbergt ongeveer 3,8 miljoen niet-EU-burgers, waaronder tienduizenden internationale werknemers en buitenlandse professionals met een Talent Passport, EU Blue Card of ICT-vergunning. Het verlenen van stemrecht op gemeentelijk niveau zou hun maatschappelijke integratie versterken en Frankrijk aantrekkelijker kunnen maken voor hoogopgeleide migranten die concurreren tussen Europese knooppunten. Werkgevers die afhankelijk zijn van internationaal personeel kunnen het talent mogelijk beter behouden als gezinnen zich meer betrokken voelen bij hun lokale gemeenschap.

Managers van zakenreizen en verhuizingen moeten de wetgevende agenda echter goed in de gaten houden. Als het voorstel doorgaat, zullen prefecturen hun kiezersregistratiesystemen moeten aanpassen, mogelijk met bewijs van ononderbroken verblijf en een veilige koppeling met ANEF-immigratieregisters. Bedrijven die gemeentelijke projecten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen organiseren, doen er ook goed aan om betrokken medewerkers te informeren over het registratieproces.

Op de lange termijn kan de goedkeuring van het voorstel soortgelijke discussies elders in de EU stimuleren, volgend op het voorbeeld van verschillende Noordse landen die al lokaal stemrecht verlenen aan onderdanen van derde landen. Voorlopig benadrukt het Franse debat vooral hoe immigratie en integratie centrale thema’s blijven in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2026.