Italiaanse Hoge Raad verwijst zaak over humanitaire bescherming naar openbare zitting, mogelijk begin van herziening verblijfsvergunningregels

In een tussenvonnis van 31 maart 2026 heeft Italië’s Corte di Cassazione (Hoge Raad) besloten om niet achter gesloten deuren te oordelen over een beroep van een Ghanese asielzoeker die een tweejarig humanitair verblijfsvergunning (permesso di soggiorno per motivi umanitari) had gekregen. In plaats daarvan verwees de rechtbank de zaak door naar een openbare zitting, vanwege een “aanhoudend en significant jurisprudentieel conflict” over de beoordeling van humanitaire kwetsbaarheid na meerdere wetswijzigingen sinds 2018. Deze stap is zeer ongebruikelijk: volgens artikel 380-bis van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kan de rechtbank immigratiezaken in beslotenheid afhandelen wanneer de wet duidelijk is. Door te kiezen voor een openbare zitting geven de rechters aan dat lagere rechtbanken verdeeld zijn en dat er een eenduidig precedent nodig is.

Immigratieadvocaten verwachten dat de Grote Kamer zal verduidelijken of factoren zoals psychologisch trauma, sociale integratie en risico’s in het land van herkomst cumulatief of afzonderlijk moeten worden meegewogen – een onderscheid dat kan bepalen of duizenden aanvragers hun vergunning behouden of verliezen. Voor werkgevers zijn de belangen concreet. Humanitaire vergunningen geven houders het recht om met een contract voor onbepaalde tijd te werken en worden vaak na verlenging omgezet in reguliere werkvergunningen. Als de Hoge Raad de toelatingscriteria aanscherpt, kunnen bedrijven die op deze werknemers vertrouwen – met name in de logistiek, huishoudelijke zorg en landbouw – te maken krijgen met arbeidskrapte en hogere nalevingskosten bij het verlopen van vergunningen. Een ruimere interpretatie zou daarentegen zorgen voor een grotere, stabielere talentenpool en minder verloop in instapfuncties.



Het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat het beroep heeft ingediend, stelt dat sommige rechtbanken een “te ruime” standaard hanteren die niet strookt met het Cutro-decreet van 2023, dat humanitaire bescherming verving door speciale vergunningen, terwijl ngo’s benadrukken dat Italië routes moet openhouden voor mensen die niet onder vluchtelingen- of subsidiaire beschermingsstatus vallen. De openbare zitting, die naar verwachting vóór de zomerreces plaatsvindt, wordt live uitgezonden – een primeur voor immigratiejurisprudentie – en belangenorganisaties zijn van plan amicus-curiaebrieven in te dienen. Totdat er een definitieve uitspraak is, kunnen lagere rechtbanken soortgelijke zaken opschorten, wat tijdelijke onzekerheid creëert voor zowel buitenlandse ingezetenen als HR-afdelingen.

Mobiliteitsmanagers wordt aangeraden om werknemers met vergunningen die in 2026-27 verlopen te screenen en alternatieve visumstrategieën voor te bereiden (bijvoorbeeld quota onder het Decreto Flussi of de EU Blue Card) voor het geval het juridische kader wordt aangescherpt.