Włoski Sąd Najwyższy kieruje sprawę ochrony humanitarnej na rozprawę publiczną, co może oznaczać możliwą zmianę zasad dotyczących zezwoleń na pobyt

W opublikowanym 31 marca 2026 r. postanowieniu interlocutoryjnym, włoski Corte di Cassazione (Sąd Najwyższy) zdecydował, że nie rozstrzygnie za zamkniętymi drzwiami apelacji dotyczącej ghańskiego wnioskodawcy o azyl, który uzyskał dwuletni humanitarny pozwolenie na pobyt (permesso di soggiorno per motivi umanitari). Zamiast tego sprawa została skierowana do pełnego, publicznego rozpatrzenia, ze względu na „znaczący i utrzymujący się konflikt orzeczniczy” dotyczący oceny humanitarnej wrażliwości po licznych zmianach legislacyjnych od 2018 roku. Ten krok jest wyjątkowy: zgodnie z artykułem 380-bis Kodeksu postępowania cywilnego, Sąd może rozstrzygać sprawy imigracyjne za zamkniętymi drzwiami, gdy prawo jest jasne. Wybierając publiczne posiedzenie, sędziowie dali sygnał, że sądy niższej instancji są podzielone i potrzebny jest jednolity precedens. Prawnicy imigracyjni spodziewają się, że Wielka Izba wyjaśni, czy czynniki takie jak trauma psychiczna, integracja społeczna i ryzyko w kraju pochodzenia powinny być oceniane łącznie, czy oddzielnie – rozróżnienie, które może przesądzić o tym, czy tysiące wnioskodawców zachowają lub utracą swoje pozwolenia. Dla pracodawców stawka jest konkretna. Pozwolenia humanitarne umożliwiają ich posiadaczom pracę na umowach na czas nieokreślony i często są przekształcane w standardowe pozwolenia na pracę po odnowieniu. Jeśli Sąd Najwyższy zaostrzy kryteria, firmy zatrudniające tych pracowników – zwłaszcza w logistyce, opiece domowej i rolnictwie – mogą stanąć przed niedoborem siły roboczej i wyższymi kosztami zgodności po wygaśnięciu pozwoleń. Z kolei szersza interpretacja dałaby przedsiębiorstwom większą, stabilniejszą pulę talentów i zmniejszyła rotację na stanowiskach podstawowych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które złożyło apelację, argumentuje, że niektóre sądy stosowały „zbyt łagodny” standard, niezgodny z Dekretem Cutro z 2023 roku, który zastąpił ochronę humanitarną pozwoleniami na specjalne przypadki, podczas gdy organizacje pozarządowe podkreślają, że Włochy muszą utrzymać ścieżki dla osób nieobjętych statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą. Publiczne posiedzenie, spodziewane przed przerwą letnią, będzie transmitowane na żywo – to pierwszy taki przypadek w orzecznictwie imigracyjnym – a organizacje społeczne planują złożyć opinie amicus curiae. Do czasu wydania ostatecznego wyroku sądy niższej instancji mogą wstrzymać rozpatrywanie podobnych spraw, co wprowadzi tymczasową niepewność zarówno dla cudzoziemców, jak i działów HR. Menedżerowie ds. mobilności są zalecani do przeprowadzenia audytu pracowników, których pozwolenia wygasają w latach 2026-27, oraz przygotowania alternatywnych strategii wizowych (np. kwoty Decreto Flussi lub karta niebieska UE) na wypadek zaostrzenia przepisów.