EU sluit Russische oud-strijders uit van Schengenvisa; Belgische autoriteiten starten veiligheidscontroles voorafgaand aan invoering in oktober

Op 24 juli hebben EU-ambassadeurs in Brussel een voorstel van de Commissie goedgekeurd om voormalige Russische strijders toe te voegen aan de lijst van personen die automatisch geweigerd worden voor een Schengen-kortverblijfsvisum. Deze maatregel, die in oktober van kracht wordt zodra de technische criteria en bewijsstandaarden zijn afgerond, maakt deel uit van het 21e sanctiepakket tegen Rusland en werd bevestigd door een EU-functionaris tegenover EUobserver.

De tekst verplicht lidstaten om visa en toegang te weigeren aan iedereen die na 24 februari 2022 voor de Russische strijdkrachten heeft gevochten. Dit moet mogelijke veiligheidsrisico’s beperken die uitgaan van geradicaliseerde of crimineel ervaren terugkeerders. Hoewel het verbod EU-breed geldt, ligt het operationele zwaartepunt in België: bijna alle werkgroepvergaderingen over het sanctiepakket vonden plaats in Brussel, en de Belgische Federale Politie maakt deel uit van de nieuw opgerichte Risk Information Group die achtergrondcontroles coördineert.

Volgens het Federaal Migratiecentrum (CGRA) vroegen in 2025 ongeveer 5.800 Russische staatsburgers een visum aan om België binnen te komen; ongeveer 9% gaf een (voormalige) militaire functie op. Deze dossiers worden nu opnieuw gescreend, en het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft voorlopige richtlijnen uitgegeven aan grensbewakers op Brussels Airport en de haven van Zeebrugge om aanvragers te signaleren waarvan het paspoort dienstadressen in bezette Oekraïense gebieden vermeldt.



Het ministerie liet aan de Belgische media weten dat de installatie van een beveiligde Interpol-communicatieknooppunt op de luchthaven wordt versneld, zodat visumbeambten nieuwe EU-waarschuwingslijsten in realtime kunnen raadplegen. In augustus worden er trainingssessies georganiseerd voor consulaire medewerkers in Moskou, Sint-Petersburg en Jekaterinenburg om vervalste Russische militaire ontslagpapieren te herkennen.

Werkgevers die Single-Permit-aanvragen indienen voor Russische werknemers zijn gewaarschuwd dat de verwerkingstijden waarschijnlijk langer dan de wettelijke 90 dagen zullen duren zodra het verbod van kracht is. Vanuit het oogpunt van bedrijfsmobiliteit heeft dit vooral impact op intra-company transfers vanuit Rusland: multinationals met IT- of engineeringteams in Moskou zullen talent via derde landen zoals Dubai of Belgrado moeten laten reizen als voormalige strijders de Schengen-controles niet passeren.

Ook passen multinationals hun reisrisicobeleid aan voor Russische staatsburgers die via Belgische knooppunten reizen, omdat een weigering aan de grens automatisch elk reeds uitgegeven meervoudig visum ongeldig maakt. Immigratieadviseurs benadrukken dat het verbod in eerste instantie alleen geldt voor kortverblijfsvisa (C-visa); aanvragen voor langverblijfsvisa (D-visa) en Single-Permits voor kritieke vaardigheden blijven mogelijk, maar krijgen strengere veiligheidscontroles.

Bedrijven worden daarom aangeraden extra tijd in te calculeren en alternatieve reisroutes voor te bereiden totdat de Commissie de definitieve uitvoeringsverordening publiceert in het Publicatieblad (verwacht medio september).