Nowe prawo graniczne pozostawia tysiące osób ubiegających się o azyl – w tym dawczynię nerki z Gazy – w zawieszeniu

Nowa ustawa Kanady „Wzmacnianie systemu imigracyjnego i granic” (projekt C-12) już wywołuje poważne konsekwencje zarówno dla ludzi, jak i dla funkcjonowania systemu. Śledztwo Canadian Press opublikowane przez CityNews Calgary 12 kwietnia przedstawia historię Mohammeda Al Hindi – Palestyńczyka, który w 2023 roku oddał nerkę swojej kanadyjskiej siostrze, a teraz może zostać pozbawiony prawa do rozpatrzenia wniosku o azyl z powodu retroaktywnej zasady składania wniosków w ciągu roku od wejścia do Kanady, wprowadzonej przez C-12. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 26 marca, osoby ubiegające się o azyl, które złożyły wniosek później niż 12 miesięcy po pierwszym wjeździe do Kanady, mogą zostać pozbawione skierowania do Wydziału Ochrony Uchodźców. Ministerstwo Imigracji, Uchodźców i Obywatelstwa Kanady (IRCC) rozpoczęło wysyłanie tzw. „listów o uczciwości proceduralnej” do około 30 000 osób, prosząc je o uzasadnienie, dlaczego ich wnioski powinny być rozpatrzone. Niezadowolenie urzędnika może skutkować skierowaniem wniosku do oceny ryzyka przed deportacją na podstawie dokumentów, która ma znacznie niższy wskaźnik pozytywnych decyzji i ograniczone możliwości odwoławcze. Prawnicy imigracyjni cytowani przez CityNews ostrzegają, że zmiana ta w praktyce omija standardowe procedury i nieproporcjonalnie dotyka osoby powiązane rodzinne, które wcześniej legalnie odwiedzały Kanadę – często z powodów humanitarnych – a dopiero później ubiegały się o ochronę, gdy sytuacja w ich kraju uległa pogorszeniu. Krytycy zarzucają Ottawie, że wykorzystuje zaległości (obecnie ponad 300 000 wniosków) jako pretekst do zniechęcania uchodźców i dostosowania poziomu imigracji do obniżonych rządowych celów. Dla pracodawców i uczelni wspierających uchodźców poprzez programy zatrudnienia lub sponsorowania nowa ustawa wprowadza niepewność. Zezwolenia na pracę powiązane z wnioskiem o azyl mogą zostać anulowane w przypadku odmowy kwalifikowalności, co zagraża planom kadrowym i programom nauczania. Specjaliści ds. mobilności powinni przeprowadzić audyt pracowników posiadających dokumenty uchodźcze i przygotować plany awaryjne, w tym alternatywne kategorie zezwoleń lub wnioski o status humanitarny i współczujący (H&C). IRCC podkreśla, że listy te nie są nakazami deportacji i zaznacza, że osoby uznane za niekwalifikujące się mogą nadal ubiegać się o ochronę poprzez ocenę ryzyka. Mimo to obecna sytuacja uwypukla potrzebę szybkiego przeglądu prawnego statusu cudzoziemców na podstawie projektu C-12 oraz aktualizacji polityk korporacyjnych dotyczących zatrudniania lub relokacji osób z oczekującymi wnioskami azylowymi.