Projekt ustawy C-12 wprowadza 21-dniowy termin dla 30 000 osób ubiegających się o azyl

Mniej niż miesiąc po uzyskaniu sankcji królewskiej, kanadyjska ustawa o wzmocnieniu systemu imigracyjnego i granic – znana jako projekt ustawy C-12 – już zmienia krajobraz uchodźczy w kraju. Według raportu Financial Express z 21 kwietnia, Ministerstwo Imigracji, Uchodźców i Obywatelstwa Kanady (IRCC) rozpoczęło wysyłanie tzw. „listów o uczciwości proceduralnej” do około 30 000 osób, których wnioski o azyl mogą zostać uznane za niekwalifikujące się, ponieważ zostały złożone ponad rok po pierwszym przyjeździe do Kanady. Odbiorcy mają zaledwie 21 dni na odpowiedź, dostarczenie dodatkowych dowodów lub dobrowolne opuszczenie kraju, zanim rozpoczną się formalne procedury deportacyjne. Zasada rocznego terminu składania wniosków istniała wcześniej w przepisach, ale rzadko była egzekwowana. Projekt ustawy C-12 wprowadza ten termin do prawa podstawowego i stosuje go retroaktywnie do wniosków złożonych od 3 czerwca 2025 roku – kontrowersyjny krok, który według prawników zaskakuje wielu, którzy uważali, że są już w systemie. Wśród dotkniętych są m.in. byli studenci międzynarodowi, którzy po zaostrzeniu innych ścieżek do stałego pobytu zwrócili się do procedury azylowej. W praktyce większość osób wskazanych przez IRCC będzie musiała teraz przejść przez ocenę ryzyka przed deportacją (Pre-Removal Risk Assessment, PRRA) – procedurę opartą na dokumentach, z ograniczonymi prawami odwoławczymi w porównaniu do pełnego przesłuchania przed Immigration and Refugee Board (IRB). Pracodawcy z branż takich jak przetwórstwo spożywcze i logistyka, które w dużej mierze polegają na pracownikach z otwartymi pozwoleniami na pracę oczekujących na decyzje azylowe, ostrzegają, że nagłe deportacje mogą pogłębić niedobory siły roboczej, zwłaszcza w Ontario i Kolumbii Brytyjskiej. Dla zespołów zajmujących się mobilnością międzynarodową kluczowe działania to audyt pracowników z otwartymi sprawami azylowymi, przygotowanie planów awaryjnych kadrowych oraz doradzenie dotkniętym pracownikom, by niezwłocznie skorzystali z pomocy prawnej. Firmy sponsorujące transfery wewnątrzkorporacyjne powinny także zadbać, by krótkoterminowi pracownicy nie przekroczyli 12-miesięcznego limitu pobytu i nie narazili się na te same konsekwencje. Politycznie ruch ten pokazuje determinację rządu Carney’a w ograniczaniu nadużyć ścieżek azylowych oraz w uwolnieniu zasobów dla imigracji wysoko wykwalifikowanej. Organizacje pozarządowe ostrzegają jednak, że przyspieszone terminy mogą zmusić osoby wrażliwe do ukrywania się i mogą prowadzić do wyzwań konstytucyjnych. W miarę jak pierwsze 21-dniowe terminy upływają w połowie maja, nadchodzące tygodnie pokażą, czy IRCC zdoła pogodzić egzekwowanie prawa z zasadami sprawiedliwości proceduralnej oraz czy pracodawcy są gotowi na potencjalne ubytki wśród pracowników pierwszej linii.