Pakt UE w sprawie migracji i azylu wchodzi w życie: Belgia uruchamia nową strategię zarządzania granicami

Po niemal dekadzie politycznych sporów w Brukseli, Pakt Unii Europejskiej dotyczący migracji i azylu wszedł w życie o północy 12 czerwca 2026 roku. Dla Belgii, będącej jednym z głównych punktów przyjazdu i tranzytu w UE, zmiana ta to coś więcej niż symboliczny kamień milowy: rozpoczyna 18-miesięczny maraton mający na celu przepisanie każdego etapu procedury azylowej i powrotów, rozszerzenie kontroli cyfrowych na granicy zewnętrznej oraz ustalenie wkładu solidarnościowego, jaki Belgia może być zobowiązana wnieść w przypadku wzrostu napływu migrantów do krajów basenu Morza Śródziemnego.

W ramach nowego systemu wnioski o azyl składane na lotniskach, portach morskich i granicach lądowych Belgii muszą zostać wstępnie zarejestrowane w ogólnoeuropejskim Systemie Wejścia/Wyjścia (EES) oraz równoległej bazie biometrycznej „EuroDAC II” w ciągu trzech dni. Terminy rozpatrywania spraw skracają się z sześciu do czterech miesięcy, a dla wnioskodawców z „bezpiecznych” krajów przewidziano procedury przyspieszone trwające 12 tygodni. Lotnisko w Brukseli oraz Policja Federalna informują, że już zmodernizowano sześć bramek elektronicznych i zainstalowano 48 przenośnych skanerów linii papilarnych, aby sprostać zwiększonemu obciążeniu; nowy ośrodek kontroli tranzytowej z 230 miejscami przy Molo B zacznie działać w przyszłym tygodniu.



Urząd ds. Imigracji (DVZ) powołał 50-osobowy „Zespół ds. Wdrożenia Paktu”, który będzie koordynował wdrażanie systemów IT z regionami i lokalnymi ośrodkami recepcyjnymi. Dla pracodawców największą praktyczną zmianą jest pośrednia: nowy Regulamin Recepcji przyznaje osobom ubiegającym się o azyl prawo do pracy po sześciu (zamiast dziewięciu) miesiącach procedury. W sektorach już borykających się z niedoborem pracowników — logistyce wokół portu w Antwerpii, opiece zdrowotnej we Flandrii oraz branży hotelarskiej w Brukseli — agencje pracy tymczasowej spodziewają się umiarkowanego, ale pozytywnego wzrostu zasobów kadrowych na początku 2027 roku.

Z drugiej strony, firmy zapewniające zakwaterowanie dla pracowników delegowanych lub tymczasowych muszą zadbać, aby mieszkania spełniały nowe, ogólnoeuropejskie standardy jakości, które Belgia zobowiązała się wprowadzić do regionalnych kodeksów pracy. Politycznie rząd belgijski przedstawia pakt jako dowód, że „europejskie rozwiązania są możliwe” — przekaz mający osłabić krytykę ze strony skrajnie prawicowego Vlaams Belang przed przyszłorocznymi wyborami federalnymi. Jednak urzędnicy przyznają prywatnie, że zdolności detencyjne, loty powrotne oraz współpraca z Francją i Holandią w zakresie nadzoru transgranicznego pozostają słabymi punktami.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego już przygotowują wyzwania prawne przeciwko wydłużeniu okresu detencji przed deportacją do 24 miesięcy, argumentując, że narusza to artykuł 6 Konstytucji Belgii. W przypadku programów dla podróżujących służbowo, menedżerowie ds. mobilności międzynarodowej powinni zaktualizować listy kontrolne przed wyjazdem: (1) zaplanować dodatkowe 10–15 minut na odprawę obywateli państw trzecich przy kioskach EES na lotnisku w Brukseli, aż pasażerowie lepiej się z nimi zaznajomią; (2) sprawdzić, czy zgłoszenia pracowników delegowanych uwzględniają nowy mechanizm „opłaty solidarnościowej” (w LIMOSA dodano odpowiednie pole IT); oraz (3) śledzić nadchodzące okólniki regionalne, spodziewane do października, które wdrożą zasady dostępu do rynku pracy wynikające z paktu w Flandrii, Walonii i Regionie Stołecznym Brukseli.