België verscherpt verblijfscontroles voor werkzoekenden uit de EU

De Belgische Ministerraad heeft een wetsvoorstel goedgekeurd dat de manier waarop EU-burgers die naar België komen om werk te zoeken hun verblijfsrecht verkrijgen en behouden, grondig zal veranderen. Volgens het huidige systeem moet een EU-burger die zich inschrijft bij een Belgische gemeente OF bewijs leveren van werkzoekactiviteiten (zoals recente sollicitaties) OF zich registreren bij een regionaal arbeidsbureau zoals Actiris, VDAB of Forem. Het nieuwe wetsvoorstel, gepromoot door minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt, vereist vanaf dag één BEIDE bewijzen.

Zes maanden later volgt een verplichte herbeoordeling waarbij de werkzoekende moet aantonen dat er een “realistisch vooruitzicht” op werk is, bijvoorbeeld via concrete stappen zoals opleidingen, erkende kwalificaties of reeds geplande sollicitatiegesprekken. Bij het uitblijven hiervan wordt de verblijfskaart ingetrokken. Ook de regels rond gezinshereniging worden aangescherpt: dossiers worden voortaan alleen geopend als alle vereiste documenten aanwezig zijn; onvolledige aanvragen worden niet-ontvankelijk verklaard, wat de administratieve last voor gemeenten vermindert en de besluitvorming voor correcte dossiers versnelt.

De regering stelt dat deze dubbele aanpak zogenoemde “benefittouristen” zal ontmoedigen en middelen vrijmaakt voor echte werkzoekenden en bedrijven met tekorten aan arbeidskrachten. De voorstellen sluiten aan bij het EU-migratie- en asielpact dat op 12 juni 2026 in werking trad, en dat lidstaten aanmoedigt om zaken met weinig kans snel af te handelen en arbeidsmarktvoorwaarden te versterken.



Van Bossuyt kondigde ook een proefproject aan voor een “fasttrack” asielprocedure, gericht op het binnen drie maanden afronden van zaken met een lage beschermingsbehoefte, door nauwere samenwerking tussen Fedasil-opvangcentra en de Dienst Vreemdelingenzaken.

Voor werkgevers kan de strengere bewijsvereiste de aanwervingstermijnen verlengen voor intra-EU werknemers die nog geen Belgisch contract hebben. Mobiliteitsteams moeten verhuischecklists herzien en potentiële werknemers waarschuwen dat toegang tot sociale bijstand wordt geblokkeerd totdat het verblijfsrecht definitief is.

Gemeentelijke diensten zullen hun werkprocessen moeten aanpassen en personeel trainen voordat de maatregelen van kracht worden, wat naar verwachting later deze zomer zal gebeuren na parlementaire goedkeuring.

Al met al markeert dit pakket een bredere verschuiving naar voorwaardelijke vrije beweging: België blijft openstaan voor talent, maar alleen voor wie actief kan aantonen dat hij of zij zich inzet om toe te treden tot de arbeidsmarkt.