UE zatwierdza surowsze zasady deportacji migrantów, opierając się na włoskim modelu przetwarzania wniosków z Albanii na morzu

Na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady, które zakończyło się późno w niedzielę wieczorem, ministrowie spraw wewnętrznych UE ostatecznie zatwierdzili najbardziej kontrowersyjny element Paktu o Migracji i Azylu: rozszerzone uprawnienia państw członkowskich do zatrzymywania, przekazywania i deportowania odrzuconych wnioskodawców o azyl do tzw. „centrów powrotu” w krajach trzecich. Choć środek ten obowiązuje w całym bloku, podczas debaty w Brukseli wielokrotnie przywoływano niedawną dwustronną umowę Włoch z Albanią – w ramach której Rzym już prowadzi dwa ośrodki zatrzymań i weryfikacji na terytorium Albanii – jako dowód skuteczności, który umożliwił przyjęcie tego rozwiązania. Zgodnie z porozumieniem promowanym przez premier Giorgię Meloni, migranci uratowani na Morzu Śródziemnym mogą być przetwarzani poza terytorium Włoch, przy czym Albania pełni jedynie rolę gospodarza, a Włochy zachowują odpowiedzialność prawną. Przedstawiciele UE podkreślają, że nowe uprawnienia do deportacji pozwolą innym państwom członkowskim na powielenie lub dostosowanie tego modelu z wykorzystaniem funduszy unijnych.

Dla włoskich pracodawców konsekwencje są natychmiastowe. Rząd planuje przeniesienie pracowników służb imigracyjnych z prefektur wewnątrz kraju do ośrodków zagranicznych, co według organizacji branżowych może wydłużyć czas rozpatrywania wniosków o przedłużenie zezwoleń na pracę i wiz transferowych w ramach korporacji, zwłaszcza w kluczowym sezonie letnim. Międzynarodowe firmy zarządzające dużymi grupami pracowników delegowanych we Włoszech – szczególnie w klastrach przemysłowych wokół Mediolanu i Turynu – już zalecają, by wnioski o przedłużenie składano co najmniej dwa miesiące wcześniej niż zwykle. Firmy doradcze zajmujące się ryzykiem podróży ostrzegają, że rozszerzone stosowanie technologii biometrycznego nadzoru przewidziane w Pakcie może skutkować częstszymi kontrolami tożsamości na granicach lądowych Włoch ze Słowenią i Francją, co może opóźniać podróże służbowe.



Organizacje praw człowieka zapowiedziały z kolei wyzwania prawne przed Trybunałem Konstytucyjnym Włoch, argumentując, że przekazywanie migrantów do ośrodków zatrzymań za granicą bez uprzedniego przeprowadzenia rozmowy azylowej narusza artykuł 10 włoskiej konstytucji. Rząd Meloni zapewnia, że centra te są zgodne zarówno z prawem włoskim, jak i unijnym, wskazując na 180 milionów euro współfinansowania z UE przeznaczonego na ten projekt.

W praktyce firmy zatrudniające pracowników mobilnych powinny spodziewać się zaostrzenia kontroli dokumentów we Włoszech od 12 czerwca, kiedy nowe przepisy wejdą w życie. Prawnicy imigracyjni zalecają posiadanie pełnych kopii umów o pracę oraz potwierdzenia zakwaterowania podczas przekraczania granic strefy Schengen samochodem lub pociągiem, a także uwzględnienie możliwych opóźnień na lotniskach, gdzie działają zespoły łącznikowe Frontexu. Choć celem Paktu jest ograniczenie nielegalnej migracji, jego pierwszym skutkiem dla legalnych podróżnych będą prawdopodobnie dłuższe kolejki i większe obciążenia formalne – przynajmniej do czasu, aż nowe procedury się ustabilizują.