Czeska Izba Poselska przesuwa nową ustawę o pobycie cudzoziemców do trzeciego (ostatecznego) czytania

Republika Czeska stoi u progu przyjęcia pierwszego od ponad dwóch dekad całkowicie nowego kodeksu imigracyjnego. 19 lipca 2026 roku Izba Poselska formalnie umieściła na porządku obrad swojej 27. sesji plenarnej rządowy projekt ustawy nr 144 – „Ustawa o wjeździe i pobycie cudzoziemców (Cizinecký zákon)”, co oznacza, że tekst przejdzie teraz do decydującego głosowania w trzecim czytaniu. Projekt, który zastępuje mocno zmienioną ustawę o cudzoziemcach z 1999 roku, przeszedł już dwa czytania oraz szczegółową analizę w Komisji Bezpieczeństwa; w zeszłym miesiącu posłowie zdecydowali o pominięciu dalszych prac komisji, by przyspieszyć jego przyjęcie.

W przypadku uchwalenia, prawo to zintegruje wizy, pozwolenia na pobyt i zezwolenia na pracę w jeden cyfrowy proces oparty na nowym Systemie Informacyjnym dla Cudzoziemców (ICAS). Wnioskodawcy będą mogli przesyłać dokumenty, opłacać opłaty i śledzić status sprawy online; rejestracja biometryczna będzie realizowana w „jednopunktowych” centrach prowadzonych wspólnie przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i policję imigracyjną. Urzędnicy podkreślają, że skróci to średni czas rozpatrywania kart pracowniczych z obecnych 90 do 45 dni i praktycznie wyeliminuje korespondencję papierową.



Podczas debaty w drugim czytaniu w kwietniu minister spraw wewnętrznych Vít Rakušan zaznaczył, że reforma „nie liberalizuje kryteriów przyjęcia – modernizuje je”. Dla pracodawców największą zmianą będzie wprowadzenie obowiązkowego elektronicznego „portalu gwaranta”. Uczelnie, instytuty badawcze i firmy sponsorujące cudzoziemców spoza UE będą musiały się wcześniej zarejestrować, przesłać zaświadczenia o zgodności z prawem pracy oraz ponosić odpowiedzialność finansową za przekroczenia pobytu i nieopłacone koszty leczenia przez pierwsze 90 dni pobytu cudzoziemca. Powtarzające się naruszenia prawa pracy mogą skutkować zawieszeniem w systemie nawet na dwa lata. Konfederacja Przemysłu pozytywnie oceniła przewidywalność, jaką daje portal, ale skrytykowała zasady odpowiedzialności jako „nieproporcjonalne”, ostrzegając, że mniejsze firmy mogą unikać zatrudniania potrzebnych specjalistów.

Projekt ustawy implementuje także unijne dyrektywy z 2024 roku dotyczące jednolitego pozwolenia i niebieskiej karty, wprowadza sześciomiesięczne wizy dla cyfrowych nomadów z branży IT oraz dostosowuje czeskie przepisy do systemu wjazdu/wyjazdu Schengen, który zaczął działać w pełni w kwietniu. Nowe 60-dniowe „powiadomienie o mobilności” pozwoli posiadaczom czeskiej karty ICT lub niebieskiej karty pracować w innym państwie UE bez konieczności uzyskiwania lokalnego pozwolenia, co jest istotnym ułatwieniem dla firm międzynarodowych realizujących projekty regionalne.

Zakładając, że głosowanie w trzecim czytaniu odbędzie się pomyślnie jeszcze w tym tygodniu, Senat powinien zająć się ustawą po przerwie letniej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych informuje, że potrzebuje co najmniej dziewięciu miesięcy na budowę systemu ICAS i szkolenie personelu, dlatego planowana data wejścia w życie ustawy to 1 maja 2027 roku. Menedżerowie ds. mobilności międzynarodowej powinni już teraz przygotować się do zmian: przeanalizować procesy zbierania dokumentów, zaplanować wyższe gwarancje sponsorskie oraz poinformować pracowników delegowanych, że papierowe wnioski w czeskich konsulatach będą stopniowo znikać po wejściu w życie nowego prawa.