Politici waarschuwen dat plattelandskantons kunnen achterblijven als Zwitserland immigratieplafond van 10 miljoen wordt ingevoerd

De omstreden Zwitserse “10-miljoen-initiatie” ging op 27 december 2025 een nieuwe fase in, nu centrum- en linkse politici hun zorgen uitten over de mogelijke gevolgen voor de perifere regio’s. De initiatief—gelanceerd door de rechtse Zwitserse Volkspartij (SVP)—zou de Confederatie verplichten het Akkoord over de Vrije Beweging van Personen met de EU te beëindigen als de inwonersaantal vóór 2050 de tien miljoen overschrijdt.

Ständerat Benedikt Würth (Het Centrum/SG) vertelde aan CH-Media dat de grootste verliezers de kantons zullen zijn die al met demografische krimp kampen. Federale prognoses tonen aan dat Graubünden en Ticino snel vergrijzen; zonder immigratie dreigen tekorten aan arbeidskrachten in de zorg, het onderwijs en het toerisme. Nationalraadslid Jon Pult (SP/GR) voegde toe dat perifere valleien afhankelijk zijn van buitenlandse seizoensarbeiders en grenspendelaars om publieke diensten in stand te houden. SVP-senator Esther Friedli stelde daartegenover dat gecontroleerde immigratie via quota voor derde landen nog steeds mogelijk is en dat het beperken van de groei de druk op huisvesting en infrastructuur zal verlichten.



De initiatief zal naar verwachting in juni 2026 landelijk worden voorgelegd aan de kiezers, wat opnieuw een hoogspanning veroorzaakt in de relatie tussen Zwitserland en Brussel. Bij goedkeuring ontstaat een termijn van twee jaar om de vrije beweging te heronderhandelen of op te zeggen, wat het hele pakket van Bilaterale I-akkoorden (inclusief wederzijdse markttoegang voor diensten, transport en onderzoek) in gevaar brengt. Zakenverenigingen zoals Economiesuisse waarschuwen dat onzekerheid buitenlandse investeringen kan afschrikken en interne bedrijfsverplaatsingen kan bemoeilijken, die nu nog afhankelijk zijn van het huidige lichte registratiesysteem voor EU-werknemers.

Voor HR- en global-mobility-teams is de politieke tijdlijn krap: de voorbereiding op talentenpijplijnen na 2026, vooral in sectoren met tekorten (IT, life sciences, horeca), moet nu al beginnen. Multinationals met regionale hoofdkantoren in Zürich, Basel of Zug modelleren personeelscenario’s die uitgaan van jaarlijkse quota en arbeidsmarkttoetsen voor EU-werknemers, vergelijkbaar met die voor werknemers uit derde landen. Verschillende kantons lobbyen in Bern voor sectorgerichte uitzonderingen als de initiatief wordt aangenomen.

In de komende maanden wordt verwacht dat de Bondsraad zijn formele aanbeveling publiceert, terwijl de partij Het Centrum een parlementair tegenvoorstel voorbereidt dat zich richt op het aanbod van huisvesting en beroepsopleiding in plaats van immigratiebeperkingen. Het debat zorgt ervoor dat het bevolkingsbeleid—en de gevolgen daarvan voor visumregelingen—de Zwitserse mobiliteitsagenda tot ver in 2026 zal domineren.