Nieuwe regels voor Oekraïense vluchtelingen in Polen gelden vanaf 4 maart

De noodwet van 2022 die het verblijf van miljoenen ontheemde Oekraïners in Polen regelde, is officieel verlopen op middernacht 4 maart 2026. Vanaf vandaag is de juridische basis voor bescherming en toegang tot voorzieningen te vinden in de algemene Poolse Vreemdelingenwet en de EU-brede Richtlijn Tijdelijke Bescherming, die is verlengd tot 4 maart 2027. Het VN-vluchtelingenagentschap (UNHCR) publiceerde een uitgebreide richtlijn in het Pools en Engels waarin wordt uitgelegd wat er verandert – en wat niet – voor vluchtelingen en hun Poolse gastgezinnen.

De meest urgente verplichting geldt voor nieuwkomers: iedereen die na 4 maart 2026 Polen binnenkomt, moet zich binnen 30 dagen registreren voor een PESEL-UKR-nummer bij de lokale gemeente. Het niet naleven hiervan kan het legale verblijf, sociale ondersteuning en toegang tot de arbeidsmarkt in gevaar brengen. Huidige PESEL-UKR-houders behouden hun recht om te werken of een bedrijf te runnen zonder extra vergunningen, maar degenen die geregistreerd zijn op basis van een verklaring in plaats van een paspoort, moeten uiterlijk 31 augustus 2026 een geldig reisdocument overleggen.



Ook de huisvestingssubsidies veranderen. Gratis collectieve opvang wordt nu mogelijk beperkt tot mensen met een handicap, senioren (vrouwen 60+, mannen 65+), zwangere vrouwen, alleenstaande verzorgers van baby’s en andere kwetsbare groepen. Anderen worden geacht over te stappen naar de particuliere huurmarkt of huisvesting via werkgevers, volgens de regels die normaal gelden voor niet-EU-burgers onder de immigratiewetgeving.

Voor werkgevers betekent dit op korte termijn stabiliteit, maar op middellange termijn extra administratieve lasten. Oekraïense medewerkers met een PESEL-UKR blijven werkgerechtigd, maar nieuwe werknemers die na 4 maart arriveren, moeten binnen 30 dagen geregistreerd zijn. Bedrijven wordt daarom aangeraden personeelsdossiers te controleren, onboardingprocedures bij te werken en zich voor te bereiden op mogelijke werkvergunningaanvragen zodra de EU-tijdelijke bescherming in 2027 afloopt.

Op beleidsniveau stelt Warschau dat het beëindigen van de Noodwet Polen in lijn brengt met het standaard EU-kader en tegelijkertijd “afhankelijkheid” van ad-hoc oorlogsmaatregelen voorkomt. NGO’s waarschuwen echter dat kwetsbare vluchtelingen het risico lopen tussen wal en schip te vallen als gemeenten niet voldoende middelen krijgen om de verwachte toestroom van PESEL-aanvragen in de komende weken te verwerken.