W raporcie przyjętym 24 czerwca 2026 roku, Szwajcarska Rada Federalna odpowiedziała na zapytanie parlamentarne dotyczące sposobu wydatkowania środków, które Szwajcaria przekazuje na europejskie fundusze zarządzania granicami i polityki wizowej. Dokument koncentruje się na dwóch instrumentach: obecnym Narzędziu Zarządzania Granicami i Wizami (BMVI) oraz jego poprzedniku, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Granice. W latach 2014–2024 Szwajcaria przekazała na te programy kilkaset milionów franków w ramach swojego stowarzyszenia z Schengen. Rząd podkreśla, że środki te mają na celu modernizację infrastruktury, takiej jak skanery, bazy danych oraz programy szkoleniowe, które ułatwiają legalne podróże, jednocześnie zwalczając nielegalną migrację. Presja na większą przejrzystość wzrosła po tym, jak Europejska Agencja Praw Podstawowych zwróciła uwagę na przypadki push-backów i innych nadużyć na niektórych zewnętrznych granicach UE. Krytycy argumentowali, że niewłaściwe wykorzystanie środków BMVI przez państwa członkowskie może czynić Szwajcarię pośrednio współwiną. 39-stronicowy raport z Bernie stwierdza, że choć część finansowanych przez Szwajcarię środków trafiła do państw później oskarżanych o nadużycia, „nie ma dowodów na to, że szwajcarskie pieniądze bezpośrednio przyczyniły się do naruszeń praw podstawowych”. Wskazuje na liczne mechanizmy nadzoru na poziomie UE i krajowym – w tym audyty, wskaźniki efektywności oraz infolinie dla sygnalistów – które zostały wzmocnione w obecnym okresie finansowania. Dla szwajcarskich decydentów kwestia ta ma wymiar nie tylko etyczny. Kontynuacja udziału w funduszach bezpieczeństwa UE gwarantuje Szwajcarii dostęp do wspólnych platform IT, takich jak System Wjazdu/Wyjazdu (EES), VIS i Eurodac, bez których służby graniczne nie mogłyby skutecznie sprawdzać paszportów ani przetwarzać wiz. Rada podkreśla, że wpływ na zarządzanie tymi systemami jest możliwy tylko wtedy, gdy Szwajcaria pozostaje płacącym członkiem; wycofanie się oznaczałoby izolację szwajcarskich lotnisk i przejść granicznych od przepływu danych Schengen, co skutkowałoby długimi kolejkami zarówno dla podróżujących służbowo, jak i turystów. Praktyczne wnioski raportu są dwojakie. Po pierwsze, Berno zachowa swoje miejsce przy stole negocjacyjnym, gdy UE finalizować będzie kolejny wieloletni cykl finansowania w 2027 roku – co stanowi okazję do wywarcia presji na zaostrzenie warunków dotyczących praw człowieka. Po drugie, władze federalne i kantonalne muszą usprawnić własny monitoring projektów współfinansowanych przez Szwajcarię za granicą, aby móc dokumentować ich efekty i szybko reagować, gdy standardy zaczną spadać. Firmy dostarczające technologie bezpieczeństwa na szwajcarskie przejścia graniczne powinny uważnie śledzić program BMVI: będzie on nadal finansował tomografy komputerowe, kioski biometryczne oraz systemy API, które są wdrażane równocześnie w Zurychu, Genewie i wielu lotniskach UE.
Źródło: Swiss Federal Council
