Stolice UE, w tym Wiedeń, dążą do ponownego otwarcia części nowego paktu migracyjnego

Zaledwie 100 dni po wejściu w życie Paktu UE w sprawie Migracji i Azylu, 25 września w Monachium spotkali się wysokiej rangi urzędnicy z 18 europejskich stolic, w tym Austrii, aby rozważyć ponowne otwarcie niektórych z najbardziej kontrowersyjnych zapisów tego porozumienia. Według licznych źródeł dyplomatycznych potwierdzonych przez The European Times, delegacja austriackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych naciskała na przyspieszenie procedur powrotu oraz silniejsze wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji na granicach zewnętrznych. Nieformalne rozmowy, zwołane przez niemieckie Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, skupiły się na trzech spornych propozycjach: (1) pilotażowym wdrożeniu AI wspomagającej ocenę wniosków azylowych, (2) rozszerzeniu bazy danych biometrycznych Eurodac o dodatkowe informacje zbierane podczas kontroli granicznych oraz (3) umożliwieniu szybszego cofania ochrony cudzoziemcom skazanym za poważne przestępstwa. Choć nie podjęto formalnych decyzji, uczestnicy zgodzili się przedstawić tzw. non-paper na posiedzeniu Rady ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Luksemburgu w przyszłym tygodniu – co wskazuje, że zmiany w nowo przyjętym prawie są rozważane.

Dla Austrii termin tych rozmów ma duże znaczenie polityczne. Koalicja rządząca stoi pod silną presją opozycyjnej Partii Wolności, by wykazać się skutecznością w ograniczaniu nielegalnej migracji, nie narażając jednocześnie swobody podróżowania w strefie Schengen ani mobilności pracowników. Wiedeń musi więc wyważyć dwa cele: ochronę swobodnego przepływu, który jest fundamentem gospodarki nastawionej na eksport, oraz poparcie zaostrzonej kontroli, która zyskuje poparcie wśród krajowych wyborców. Izby gospodarcze już ostrzegają, że wszelkie działania spowalniające przekraczanie granic – takie jak bardziej inwazyjne oceny ryzyka oparte na AI – mogą utrudnić częste podróże służbowe do sąsiednich rynków w Niemczech, na Węgrzech i we Włoszech.



Praktyczne konsekwencje dla pracodawców są natychmiastowe. Firmy przenoszące pracowników na podstawie zezwolenia EU ICT lub delegujące ich zgodnie z dyrektywą o pracownikach delegowanych powinny spodziewać się nowych wymogów dotyczących zbierania danych na lotniskach i przejściach granicznych oraz możliwych wydłużeń czasu obsługi cudzoziemców spoza UE. Zespoły zajmujące się mobilnością wewnątrz firm powinny przeanalizować klauzule dotyczące ochrony danych w umowach delegacyjnych oraz poinformować podróżujących pracowników o możliwości dodatkowych kontroli biometrycznych. Osoby odpowiedzialne za zgodność z przepisami powinny również śledzić rozwój Aktu o Sztucznej Inteligencji, który od grudnia 2027 roku będzie klasyfikował algorytmy kontroli migracji jako systemy „wysokiego ryzyka”, podlegające surowym wymogom nadzoru ludzkiego i transparentności.

Spotkanie w Monachium to dopiero początek. Każda zmiana paktu będzie musiała jeszcze uzyskać akceptację Parlamentu Europejskiego i przetrwać ewentualne wyzwania prawne przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. Na razie organizacje realizujące programy mobilności na skalę europejską powinny przygotować odpowiedzi dla zaniepokojonych pracowników, zadbać, by polityki podróży uwzględniały System Wjazdu/Wyjazdu oraz uważnie obserwować dalsze sygnały polityczne podczas szczytu Rady Europejskiej 17 października.