Zwitserland belooft nauwere grensoverschrijdende samenwerking om mensensmokkelnetwerken aan te pakken

Tijdens de Munich Migration Meeting op de avond van 26 september 2026 benadrukte Bondsraadslid Beat Jans dat Zwitserland de gezamenlijke acties met buurlanden en EU-partners tegen mensensmokkelnetwerken wil intensiveren. Ministers uit 18 Europese landen kwamen in Beieren bijeen om de stand van zaken op te maken rond het EU-pact over migratie en asiel en om langdurige knelpunten bij Dublin-overdrachten en terugkeerprocedures te doorbreken. Voor Bern is de geloofwaardigheid van het Schengengebied als ruimte van vrijheid en veiligheid een strategische prioriteit. Zwitserland voert al regelmatig gezamenlijke patrouilles uit met Italië en Frankrijk, en het Federaal Bureau voor Douane- en Grensbeveiliging (BAZG) levert liaisonofficieren aan het Europese Migranten-Smokkelcentrum van Europol. Jans kondigde aan dat deze inzet in 2027 wordt uitgebreid en dat Zwitserland mede zal financieren in een nieuwe inlichtingencel die zich richt op versleutelde socialmediakanalen die door smokkelaars worden gebruikt. Zakenpartners reageerden positief op de aankondiging. Logistieke bedrijven die afhankelijk zijn van voorspelbare doorvoer via de Alpenroutes geven aan dat ad-hoc nationale controles – die vaak worden heringevoerd bij pieken in smokkelactiviteiten – zendingen tot 12 uur vertragen en jaarlijks naar schatting 180 miljoen CHF kosten. "Een gecoördineerde Europese aanpak is de enige manier om de grenzen open te houden voor legale handel en tegelijkertijd criminele netwerken aan te pakken," aldus Nadine Hoffmann, hoofd Douane bij Kühne + Nagel. Juridische experts wijzen erop dat de ruimte voor eenzijdige Zwitserse maatregelen beperkt is. Systematische controles, zoals recent voorgesteld door de populaire "Grenzschutzinitiative", zouden de Schengen-associatie in gevaar brengen en volgens een overheidsstudie jaarlijks tot 16 miljard CHF kosten door verloren toerisme en hogere handelsbelemmeringen. Door juist in te zetten op informatie-uitwisseling en gezamenlijke onderzoeken, hoopt Bern te laten zien dat veiligheid en open grenzen te verenigen zijn. In de praktijk kunnen bedrijven meer gerichte controles verwachten van risicovolle vracht- en passagiersstromen – vooral op de noord-zuidtransitroute – in plaats van algemene inspecties. Werkgevers die personeel over de grens laten reizen, wordt geadviseerd reislijsten actueel te houden en reisschema’s tijdig door te geven aan douane-expediteurs, aangezien verzoeken om advance passenger information (API) waarschijnlijk zullen toenemen zodra het Passenger Name Record (PNR)-systeem op 1 november 2026 in werking treedt.