W przełomowym wyroku z 12 marca 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że włoski wymóg, aby obywatele państw trzecich musieli legalnie mieszkać w kraju przez co najmniej dziesięć kolejnych lat, aby kwalifikować się do gwarantowanego minimalnego dochodu (reddito di cittadinanza), jest niezgodny z prawem UE. Sprawa (połączone sprawy C-112/22 i C-223/22) trafiła do Luksemburga po tym, jak dwa włoskie sądy zapytały, czy uzależnienie świadczeń socjalnych od dziesięcioletniego okresu zamieszkania stanowi pośrednią dyskryminację. TSUE przyznał rację, stwierdzając, że ograniczenie to narusza artykuł 34 Karty Praw Podstawowych UE oraz artykuły 20-24 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sędziowie podkreślili, że choć państwa członkowskie mogą wprowadzać okresy kwalifikacyjne, muszą one być proporcjonalne i nie mogą w praktyce wykluczać pracowników mobilnych i ich rodzin na nieuzasadniony czas. W praktyce decyzja zobowiązuje włoskie biura INPS oraz władze lokalne do rozpatrywania wniosków o świadczenia od rezydentów spoza UE posiadających ważne pozwolenie na pobyt co najmniej pięcioletnie (permesso di soggiorno UE per soggiornanti di lungo periodo), nawet jeśli mieszkają w kraju krócej. Prawnicy spodziewają się fali wstecznych roszczeń i odwołań sądowych ze strony pracowników branży budowlanej, hotelarskiej i opieki domowej, którzy przybyli w ramach kwot pracowniczych w latach 2020–2025. Dla pracodawców wypłacających dodatki dla pracowników delegowanych lub uzupełniających wynagrodzenie, zakładając, że nowo przybyli pracownicy nie kwalifikują się do wsparcia państwowego, wyrok eliminuje to założenie budżetowe: zespoły HR powinny zweryfikować prognozy kosztów delegacji i polityki mobilności, aby uniknąć podwójnego finansowania świadczeń dostępnych teraz ze środków państwowych. Menedżerowie ds. międzynarodowych delegacji powinni także zaktualizować briefing przedwyjazdowy, aby pracownicy przybywający w ramach kwot Flussi na lata 2026–2028 byli świadomi swoich potencjalnych uprawnień. Politycznie wyrok zwiększa presję na rząd Meloniego, który obiecał zaostrzyć kryteria dostępu do świadczeń socjalnych. Ministerstwo Pracy zapowiedziało już techniczne spotkanie związków zawodowych i pracodawców, mające na celu opracowanie wytycznych dotyczących zgodności do końca marca. Brak szybkiej nowelizacji prawa krajowego może narazić Włochy na postępowania naruszeniowe i kary finansowe. Do czasu przyjęcia nowych przepisów wyrok TSUE ma bezpośredni skutek i sądy muszą stosować się do niego, pomijając sprzeczne przepisy.
Źródło: EU Law Live
