Hiszpański Sąd Najwyższy kwestionuje nową amnestię dla migrantów po wejściu w życie unijnego prawa dotyczącego kontroli granicznej

Długo planowana przez Hiszpanię nadzwyczajna legalizacja z 2026 roku — amnestia, która mogłaby ostatecznie przyznać prawo do pobytu i pracy ponad milionowi nieudokumentowanych cudzoziemców — napotkała niespodziewaną przeszkodę prawną zaledwie trzy tygodnie po zakończeniu przyjmowania wniosków. 3 lipca 2026 roku Sąd Najwyższy ogłosił, że skieruje pytania wstępne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie zgodności hiszpańskiego dekretu z Europejskim Paktem o Migracji i Azylu (PEMA), który częściowo wszedł w życie 12 czerwca. Zgodnie z PEMA, wszyscy, którzy nielegalnie przekraczają zewnętrzne granice UE, muszą przejść biometryczne „wstępne badanie” oraz, w razie potrzeby, trzymiesięczne zatrzymanie w procedurze granicznej, zanim będą mogli złożyć wniosek o azyl. Tymczasem hiszpańska amnestia przyznaje odnawialne roczne zezwolenie na pobyt i natychmiastowy dostęp do rynku pracy każdemu, kto złożył wniosek między 16 kwietnia a 30 czerwca 2026 roku i może udowodnić, że mieszkał w Hiszpanii przed 31 grudnia 2025 roku, nie mając poważnej karalności. Sąd Najwyższy obawia się, że krajowy przepis może podważać unijne zasady dotyczące kontroli i solidarności, pozwalając Hiszpanii na jednostronną legalizację migrantów. Rząd Sáncheza argumentuje, że dekret został opracowany przed wejściem w życie PEMA, a artykuł 79 Traktatu o Funkcjonowaniu UE zachowuje kompetencje państw członkowskich do „określania liczby przyjmowanych obywateli państw trzecich w celach zatrudnienia”. Eksperci prawni konsultowani przez APD Noticies zauważają, że kilka państw członkowskich, w tym Włochy i Portugalia, przeprowadzało okresowe amnestie bez sprzeciwu ze strony UE, ale przyznają, że nowy, bardziej zharmonizowany system może zmienić tę sytuację. Dla pracodawców z branży hotelarskiej, logistycznej i rolno-spożywczej — sektorów już borykających się z wakatami sięgającymi 12 procent według federacji biznesowej CEOE — sprawa sądowa wprowadza dodatkową niepewność. O ile TSUE nie zdecyduje się na przyspieszoną procedurę, ostateczny wyrok może zapaść dopiero za 18–24 miesiące, podczas których tymczasowe pozwolenia na pracę wydane około 600 tysiącom wnioskodawców (patrz osobny artykuł) pozostaną ważne, ale ich przekształcenie w pełne zezwolenie na pobyt może się opóźnić. Działy HR są zalecane do dokładnego sprawdzania dat ważności zezwoleń pracowników i przygotowania planów awaryjnych na wypadek konieczności ich odnowienia. Bez względu na wynik prawny, konflikt ten uwypukla rosnące napięcie między cyfryzacją granic na poziomie UE a elastycznością rynku pracy państw członkowskich.