Spaanse Hoge Raad stelt nieuwe migrantenamnestie ter discussie na inwerkingtreding EU-grenswet

Spanje’s langverwachte buitengewone regularisatie van 2026—een amnestie die uiteindelijk meer dan een miljoen ongedocumenteerde buitenlanders verblijfs- en werkrechten zou kunnen geven—loopt onverwacht vast in een juridische hobbel, slechts drie weken nadat de aanvraagperiode sloot. Op 3 juli 2026 maakte het Spaanse Hooggerechtshof bekend dat het voorlopige vragen zal voorleggen aan het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU) over de vraag of het Spaanse decreet verenigbaar is met het Europese Pact voor Migratie en Asiel (PEMA), dat sinds 12 juni gedeeltelijk van kracht is.

Volgens PEMA moeten alle mensen die onregelmatig de externe grenzen van de EU oversteken, een biometrische “pre-entry screening” ondergaan en, indien nodig, een grensdetentie van drie maanden voordat hun asielaanvraag kan worden ingediend. De Spaanse amnestie daarentegen verleent een hernieuwbare verblijfsvergunning van één jaar en directe toegang tot de arbeidsmarkt aan iedereen die tussen 16 april en 30 juni 2026 een aanvraag indiende en kan aantonen dat hij of zij sinds vóór 31 december 2025 in Spanje woont, zonder een ernstig strafblad.

Het Hooggerechtshof vreest dat deze nationale maatregel de EU-brede screening- en solidariteitsregels ondermijnt door Spanje toe te staan migranten eenzijdig te regulariseren. De regering-Sánchez stelt dat het decreet werd opgesteld voordat PEMA van kracht werd en dat artikel 79 van het Verdrag betreffende de werking van de EU de nationale bevoegdheid behoudt om “de toelatingsvolumes van onderdanen van derde landen voor werk te bepalen.”



Juridische experts die door APD Noticies zijn geraadpleegd, wijzen erop dat verschillende lidstaten, waaronder Italië en Portugal, al periodieke amnesties hebben uitgevoerd zonder EU-uitdaging, maar erkennen dat het nieuwe, meer geharmoniseerde kader de situatie kan veranderen.

Voor werkgevers in de horeca, logistiek en agrovoedingssector—sectoren die volgens de werkgeversfederatie CEOE al kampen met vacatures tot 12 procent—brengt deze rechtszaak nieuwe onzekerheid. Tenzij het HvJ-EU een versnelde procedure toestaat, kan een definitieve uitspraak 18 tot 24 maanden op zich laten wachten. In die periode blijven de tijdelijke werkvergunningen geldig voor ongeveer 600.000 aanvragers (zie apart artikel), maar kan de omzetting naar een volwaardig verblijfsrecht vertraging oplopen.

HR-teams wordt aangeraden de einddata van de verblijfsvergunningen van werknemers goed te controleren en noodplannen voor verlengingen te overwegen. Wat de juridische uitkomst ook wordt, deze botsing benadrukt de groeiende spanning tussen de digitalisering van EU-grenzen en de arbeidsmarktflexibiliteit van lidstaten.