Fiński Sąd Najwyższy wyjaśnia, że dzieci „w tranzycie” mogą nie mieć stałego miejsca zamieszkania zgodnie z przepisami haskimi

24 lutego 2026 roku Europejskie Stowarzyszenie Prawa Międzynarodowego Prywatnego (EAPIL) opublikowało analizę przełomowego orzeczenia fińskiego Sądu Najwyższego (KKO 2025:102) dotyczącego 21-miesięcznego dziecka przeniesionego z Australii do Finlandii w ramach planowanej relokacji rodziny do Chin. Po rozstaniu rodziców w Helsinkach matka zażądała zwrotu dziecka do Australii na podstawie Konwencji Haskiej z 1980 roku o uprowadzeniu dziecka. Sąd Najwyższy uznał, że udokumentowany plan rodziców opuszczenia Australii oznaczał, iż dziecko utraciło tam swoje miejsce stałego pobytu. Jednocześnie Finlandia nie stała się nowym miejscem stałego pobytu, ponieważ pobyt był krótki i wyraźnie tymczasowy. W efekcie, brak stałego miejsca pobytu uniemożliwił zastosowanie mechanizmu zwrotu przewidzianego w Konwencji. Orzeczenie ma duże znaczenie dla specjalistów ds. mobilności międzynarodowej i imigracji z dwóch powodów. Po pierwsze, fińskie sądy nie uznają klauzul umownych dotyczących „miejsca stałego pobytu” w umowach relokacyjnych – decydują obiektywne fakty. Po drugie, rodziny przejeżdżające przez Finlandię w drodze do kraju trzeciego mogą znaleźć się poza zakresem Konwencji Haskiej, jeśli w okresie przejściowym pojawią się spory dotyczące opieki nad dzieckiem. Pracodawcy powinni więc zadbać, aby polityki dotyczące delegacji uwzględniały kwestie jurysdykcji, rozstrzygania sporów oraz wsparcia w nagłych przypadkach dla osób pozostających na utrzymaniu. Decyzja ta zbliża Finlandię do orzecznictwa krajów nordyckich, które nie uznają porozumień rodzicielskich dotyczących opieki naprzemiennej czy planowanych przeprowadzek za wystarczające do ustalenia miejsca zamieszkania. W praktyce działy HR koordynujące wieloetapowe przeprowadzki (np. Australia–Finlandia–Chiny) powinny zalecać pracownikom uzyskanie jasnych, tymczasowych pozwoleń na pobyt oraz dokumentowanie harmonogramu podróży każdego członka rodziny, aby zminimalizować ryzyko prawnej niepewności.