USA pozwala wygasnąć stanowi wyjątkowemu w Hongkongu, sygnalizując częściową zmianę polityki

Stany Zjednoczone pozwoliły wygasnąć sześciuletniemu stanowi wyjątkowemu dotyczącym Hongkongu, który od lipca 2020 roku był corocznie odnawiany i stanowił podstawę do sankcji. W piątek wieczorem (18 lipca) Waszyngton potwierdził Pekinowi, że proklamacja stanu wyjątkowego – wprowadzona po uchwaleniu Hongkońskiej Ustawy o Bezpieczeństwie Narodowym – nie zostanie przedłużona. Oznacza to, że siedemnastu urzędników i podmiotów z Hongkongu, objętych sankcjami wyłącznie na podstawie tego stanu wyjątkowego, nie podlega już ograniczeniom, choć 39 innych pozostaje objętych sankcjami na mocy odrębnych przepisów amerykańskich.

Dla firm, które rotują pracowników lub mają powiązania w łańcuchu dostaw między Hongkongiem a USA, decyzja ta eliminuje ryzyko ekstraterytorialne, które komplikowało m.in. uzyskiwanie zezwoleń eksportowych czy wydawanie wiz L-1 i E-2 na transfery wewnątrzfirmowe. Stan wyjątkowy pozwalał amerykańskim agencjom traktować Hongkong jak część Chin kontynentalnych w wielu regulacjach, w tym dotyczących eksportu technologii, co skutkowało podwójnymi kontrolami zgodności i wydłużonymi czasami oczekiwania na wizy dla menedżerów przejeżdżających przez miasto.

W praktyce wygaśnięcie stanu wyjątkowego powinno skrócić o tydzień lub dwa średni czas rozpatrywania przez Departament Handlu wniosków o licencje na towary podwójnego zastosowania przeznaczone do Hongkongu oraz przyspieszyć proces administracyjny wiz pracowniczych dla osób delegowanych do Hongkongu.



Pekin i rząd Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong natychmiast przyjęły tę decyzję z zadowoleniem. Chińskie Ministerstwo Handlu nazwało ją „ważnym krokiem w realizacji porozumień osiągniętych podczas ostatnich rozmów gospodarczych i handlowych”, a rzecznik rządu Hongkongu wyraził nadzieję na „wznowienie normalnych wymian gospodarczych i handlowych”. Żadna ze stron nie uzyskała jednak przywrócenia preferencyjnego traktowania handlowego sprzed 2020 roku, które Hongkong miał na mocy prawa amerykańskiego; nadal obowiązuje Rozporządzenie Wykonawcze 13936, które to status odebrało. Rzecznik Departamentu Stanu USA podkreślił, że Waszyngton wciąż uważa Hongkong za „niewystarczająco autonomiczny”, by stosować wobec niego odrębne traktowanie.

Eksperci prawni ostrzegają, że sytuacja jest tylko częściowo jaśniejsza. Ustawa o Autonomii Hongkongu (2020) oraz Ustawa o Prawach Człowieka i Demokracji w Hongkongu (2019) nadal nakładają sankcje na urzędników uznanych za podważających autonomię miasta. Firmy eksportujące kontrolowane technologie lub zatrudniające obywateli USA na wysokich stanowiskach w Hongkongu powinny więc nadal przeprowadzać dokładne kontrole odbiorców i dokumentować łańcuchy dostaw. Podobnie osoby z Hongkongu ubiegające się o wizy do USA muszą liczyć się z pytaniami dotyczącymi praw człowieka w formularzu DS-160.

Dla menedżerów ds. mobilności międzynarodowej najważniejsze obecnie zadania to: (1) przegląd istniejących zezwoleń eksportowych i zgód na sankcje powołujących się na wygasły stan wyjątkowy; (2) aktualizacja ocen ryzyka podróży, z uwzględnieniem zmniejszonego zakresu ekspozycji na prawo amerykańskie; oraz (3) monitorowanie reakcji Kongresu – politycy obu partii zapowiadają nowe przepisy łączące przywileje handlowe z dodatkowymi kryteriami politycznymi wobec Hongkongu.

Do czasu wyjaśnienia statusu Rozporządzenia Wykonawczego 13936 firmy powinny zakładać, że Hongkong nadal będzie traktowany jak część Chin kontynentalnych w kwestiach celnych i imigracyjnych przy przesyłaniu pracowników, sprzętu czy danych korporacyjnych przez Stany Zjednoczone.