Kanton St. Gallen będzie wymagał zaświadczeń o niekaralności od obywateli UE ubiegających się o pozwolenie na pobyt

W niespodziewanym posunięciu 16 września 2026 roku parlament wschodniego szwajcarskiego kantonu St. Gallen zatwierdził uchwałę, która zobowiązuje wnioskodawców z państw członkowskich UE i EFTA do przedstawienia aktualnego zaświadczenia o niekaralności przy ubieganiu się o szwajcarskie pozwolenie na pobyt (B) lub pozwolenie dla pracowników transgranicznych (G). Głosowanie (71 za, 43 przeciw) odzwierciedla długoletnią praktykę sąsiedniego kantonu Ticino i jest pierwszym przypadkiem, gdy niemieckojęzyczny kanton wprowadza systematyczne wymaganie weryfikacji przeszłości kryminalnej obywateli UE. Zwolennicy z koalicji Centrum-EVP oraz Szwajcarskiej Partii Ludowej (SVP) argumentowali, że nowe przepisy zamykają lukę bezpieczeństwa ujawnioną na początku roku. W lutym policja w Gryzoni aresztowała siedmiu podejrzanych o przynależność do mafijnej organizacji – czterech z nich posiadało ważne szwajcarskie pozwolenia B pomimo wcześniejszych wyroków. Zwolennicy zaostrzenia kontroli podkreślają, że St. Gallen musi „wyrównać szanse” z Ticino, aby przestępcy odrzuceni w jednym kantonie nie mogli po prostu przenieść się do innego. Przeciwnicy z Partii Socjaldemokratycznej, Zielonych, Liberalnych Zielonych i Wolnych Demokratów wskazują, że ogólne wymaganie narusza zarówno ogólnokrajową ustawę o cudzoziemcach i integracji, jak i umowę UE-Szwajcaria z 1999 roku o swobodnym przepływie osób. Przepisy federalne pozwalają władzom kantonalnym na żądanie zaświadczeń policyjnych jedynie w indywidualnych przypadkach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie zagrożenia bezpieczeństwa. Krytycy ostrzegają, że podejście St. Gallen może wywołać postępowanie naruszeniowe w Brukseli i zaszkodzić delikatnym relacjom Szwajcarii z UE, zwłaszcza w czasie trwających negocjacji instytucjonalnych. Z punktu widzenia mobilności pracowniczej, nowe przepisy wprowadzą dodatkowy krok administracyjny i koszty (30–40 CHF za zaświadczenie) dla około 8 000 obywateli UE, którzy co roku przeprowadzają się do St. Gallen, w tym wielu pracowników międzynarodowych firm produkcyjnych skupionych wokół parków technologicznych kantonu. Działy HR będą musiały uwzględnić ten dokument w harmonogramach wdrożenia nowych pracowników; jego brak może opóźnić rozpoczęcie pracy kluczowych specjalistów i zespołów projektowych. Pracownicy transgraniczni – zwłaszcza mieszkający w Austrii, Niemczech czy Liechtensteinie – również będą musieli planować z wyprzedzeniem, ponieważ wiele zagranicznych organów policyjnych wydaje zaświadczenia tylko osobiście lub pocztą. Rząd kantonu St. Gallen musi teraz opracować przepisy wykonawcze, które mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Do czasu wyjaśnienia przez Berno, czy regulacja jest zgodna z prawem federalnym lub umowami bilateralnymi, inne kantony będą uważnie obserwować jej wdrożenie. Jeśli polityka przetrwa ewentualne wyzwania prawne, firmy działające w całej Szwajcarii mogą stanąć przed mozaiką różnorodnych wymogów zgodności – rozwój sytuacji, który menedżerowie ds. mobilności międzynarodowej powinni uważnie śledzić.