Kanton St. Gallen eist strafbladverklaring van EU-burgers die verblijf aanvragen

In een verrassende zet heeft het parlement van het oostelijke Zwitserse kanton St. Gallen op 16 september 2026 een motie goedgekeurd die van aanvragers uit EU- en EFTA-lidstaten vereist dat zij bij de aanvraag van een Zwitsers verblijfsvergunning (B) of grenspendelvergunning (G) een actueel uittreksel uit het strafregister overleggen. De stemming (71 voor, 43 tegen) volgt de al lang bestaande praktijk in het naburige kanton Ticino en is de eerste keer dat een Duitstalig kanton een systematische achtergrondcontrole voor EU-burgers invoert. Voorstanders uit de Centre-EVP-alliantie en de Zwitserse Volkspartij (SVP) stelden dat de nieuwe regel een veiligheidslek dicht dat eerder dit jaar aan het licht kwam. In februari arresteerde de politie in Graubünden zeven vermoedelijke leden van een maffia-achtige organisatie, van wie vier een geldige Zwitserse B-vergunning hadden ondanks eerdere veroordelingen. Voorstanders van strengere screening vinden dat St. Gallen “de concurrentie gelijk moet trekken” met Ticino, zodat criminelen die in het ene kanton worden geweigerd niet eenvoudigweg naar een ander kunnen verhuizen. Tegenstanders uit de Sociaaldemocraten, Groenen, Liberale Groenen en Vrije Democraten betogen dat een algemene eis in strijd is met zowel de Zwitserse Federale Wet op de Vreemdelingen en Integratie als met de EU-Zwitserland-overeenkomst van 1999 over de vrije personenbeweging. Federale regels staan kantonnale autoriteiten alleen toe om in individuele gevallen, waar sprake is van een veiligheidsrisico, een politiecertificaat op te vragen. Critici waarschuwen dat de aanpak van St. Gallen kan leiden tot inbreukprocedures in Brussel en de fragiele relatie tussen Zwitserland en de EU kan schaden, juist nu bredere institutionele onderhandelingen lopen. Vanuit het oogpunt van zakelijke mobiliteit betekent de maatregel een extra administratieve stap en kosten (30–40 CHF per uittreksel) voor de ongeveer 8.000 EU-burgers die jaarlijks naar St. Gallen verhuizen, velen werkzaam bij multinationale productiebedrijven rond de technologieparken van het kanton. HR-afdelingen zullen het extra document in hun onboardingproces moeten opnemen; het niet tijdig regelen kan de startdatum van belangrijke specialisten en projectmedewerkers vertragen. Grenspendelaars, vooral uit Oostenrijk, Duitsland of Liechtenstein, moeten eveneens vooruit plannen, aangezien veel buitenlandse politieautoriteiten uittreksels alleen persoonlijk of per post verstrekken. De kantonnale regering van St. Gallen moet nu uitvoeringsregels opstellen, die naar verwachting op 1 januari 2027 van kracht worden. Totdat Bern duidelijkheid verschaft over mogelijke conflicten met federale of bilaterale wetgeving, zullen andere kantons de invoering nauwlettend volgen. Mocht het beleid juridische uitdagingen doorstaan, dan kunnen bedrijven die in heel Zwitserland opereren te maken krijgen met een wirwar aan uiteenlopende nalevingsverplichtingen – een ontwikkeling die global-mobility managers scherp in de gaten moeten houden.